خليج فارس يکي از زير حوزه هاي شمال غربي اقيانوس هند مي باشد که در محدوده جغرافيايي 480  تا 560 طول شرقي و 240 تا300 عرض شمالي واقع شده است. از نظر توپو گرافي بر اثر برخورد دو صفحه شبه جزيره عربستان (Arabian plate) و اروپا – آسيا (Eurasian) ، بد از دوران دوم  زمين شناسي به وجود مده که به عنوان يک حوضه دريايي نيمه بسته محسوب شده و از طريق نگه هرمز به درياي عمان متصل گرديده است(carpenter  et al..1997) .

خليج  فارس داراي 23900 کيلو متر مربع مساحت، 1000 کيلو متر طول و حدود 35 متر ميانگين عمق مي باشد . بيشترين نقاط عمق آن بين 90 تا 100 متر بوده که در قسمت شمال شرقي و در محدوده آبهاي ايراني واقع شده و حداکثر عمق آن در نزديکي تنگه هرمز مي باشد . بيشترين پهناي اين خليج حدود 338 کيلومتر و کمترين پهناي آن در تنگه هرمز حدود 56 کيلومتر مي باشد(Al-Majed  et al..2000).

 

خليج فارس درياي حاشيه اي (Marginal sea) ، نيمه بسته (semi – enclosed) و کم عمق بوده واز نظر ساختار بوم شناسي و تقسيم بندي محيطهاي  دريايي در منطقه Neritic واقع گرديده است، آب و هواي آن خشک و لم يزرع بوده بطوريکه ميزان تبخير آن بيشتر از مجموع ورودي رودخانه ها و نزولات آسماني مي باشد اگر چه اندازه گيري دقيق جريانات آب شيرين آن خارج از دسترس مي باشد ولي مقادير منتشر شده يک مفهوم تعادلي را در بالانس آب خليج فارس نشان مي دهد، ميزان تبخير 1400، ورودي رودخانه ها 150تا460 و نزولات آسماني آن 70 تا 100 ميلي متر در سال گزارش شده است (swift and Bower 2002).

مرز خليج فارس و تنگه هرمز سنگهاي آذريني هستند که در اعماق 86 متري و در موقعيت جغرافيايي 350 و 550 طول شرقي استقرار يافته اند، در قسمت جنوبي تنگه و در نزديکي سنگهاي آذرين يک کانال پهني در عمق 110 متري وجود داردکه جريانات خروجي مربوط به جريان معکوس دهانه خليجي در تنگه هرمز بيشتر از طرف جنوبي اين کانال و از نزديکي سطح بستر صورت مي پذيرد.

جريانات آبي که با شوري بالا از خليج فارس وارد درياي عمان مي گردد در اعماق 200 تا 350 متري درياي عمان در قسمت شمال شرقي اقيانوس هند گسترش يافته و تغييراتي در تعادل ترموکلاين اين اقيانوس ايجاد مي کند. آبهاي سطحي اقيانوس هند معمولا از قسمت شمالي تنگه هرمز به درون خليج فارس جريان يافته و در سواحل ايراني  ادامه مي يابد،اما جريان خروجي از خليج فارس از قسمت جنوبي تنگه و از عمق کانالهايي که در طرف کشور عمان قرار دارد به درياي عمان جاري مي گردد(swift and Bower 2002).

علي رغم اينکه آبهاي خليج فارس و درياي عمان پيوسته توسط جريانهاي سطحي (از عمان به خليج فارس ) وعمقي (از خليج فارس به عمان) از طريق تنگه هرمز در حال تبادل مي باشند، با اين حال اين دو حوضه آبي از ديدگاههاي مختلف بوم شناسي به عنوان دو اکوسيستم متفاوت محسوب گشته و خصوصيات آنها از قبيل عمق ،دما،شوري و مواد مغذي (Nutrients) با يکديگر متفاوت مي باشند(Dorgham and Mufta 1989)